Testamenty szczególne: testament ustny

Testamenty szczególne są sporządzane w nadzwyczajnych okolicznościach. Prawo polskie wyróżnia trzy formy testamentów szczególnych: testament ustny, testament na polskim statku morskim lub powietrznym (tzw. testament podróżny) oraz testament wojskowy.

Sporządzenie testamentu w formie szczególnej – podobnie jak sporządzenie testamentu w formie zwykłej – wymaga zachowania właściwych przepisów prawa.


Testament ustny

Jednym z najczęściej pojawiających się testamentów szczególnych jest testament ustny. Najczęściej jest on sporządzany w szpitalach, domach opieki lub mieszkaniach spadkodawców, z reguły też dotyczy osób chorych i starszych.

W sytuacji kiedy istnieje obawa rychłej śmierci albo jeżeli wskutek szczególnych okoliczności zachowanie zwykłej formy testamentu jest niemożliwe lub bardzo utrudnione, spadkodawca może oświadczyć swoją ostatnią wolę ustnie przy jednoczesnej obecności co najmniej trzech świadków.

Ocena, czy mamy do czynienia z obawą rychłej śmierci może być dokonywana z punktu widzenia wiedzy lekarskiej i doświadczenia życiowego (z punktu widzenia obiektywnego) lub jedynie pod kątem subiektywnych odczuć spadkodawcy.

Okoliczności uniemożliwiające lub znacznie utrudniające skorzystanie ze zwykłej formy testamentu nie zostały w ustawie wyliczone. Należy przyjąć, że chodzi o okoliczności niecodzienne, odbiegające od normalnego stanu rzeczy. Mogą być to zdarzenia o charakterze obiektywnym (np. powódź), ale mogą także leżeć po stronie spadkodawcy i pozostawać w związku np. z jego stanem zdrowia.

Testament ustny zostaje sporządzony w chwili złożenia przez spadkodawcę oświadczenia przy jednoczesnej obecności co najmniej trzech świadków.

Kodeks cywilny przewiduje dwa sposoby stwierdzenia treści testamentu ustnego:

  • Spisanie treści oświadczenia spadkodawcy przez jednego ze świadków lub osobę trzecią przed upływem roku od jego złożenia, z podaniem miejsca i daty oświadczenia oraz miejsca i daty sporządzenia pisma. Pismo powinien podpisać spadkodawca i dwaj świadkowie albo wszyscy świadkowie.
  • Gdy treść testamentu ustnego nie została w powyższy sposób stwierdzona, można ją w ciągu sześciu miesięcy od dnia otwarcia spadku stwierdzić przez zgodne zeznania świadków złożone przed sądem. Jeżeli przesłuchanie jednego ze świadków nie jest możliwe lub napotyka trudne do przezwyciężenia przeszkody, sąd może poprzestać na zgodnych zeznaniach dwóch świadków.

W kolejnej części artykułu charakterystyce zostanie poddany testament sporządzony na polskim statku morskim lub powietrznym (tzw. testament podróżny).

Treść artykułu ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady prawnej.  Odpowiedzialność za prawidłowość, kompletność i aktualność publikowanych treści jest wyłączona.