Zgoda drugiego rodzica na odrzucenie spadku w imieniu dziecka

zgoda

Czy potrzebna jest zgoda drugiego rodzica na odrzucenie spadku w imieniu małoletniego dziecka? Jeśli tak, jaka forma powinna zostać zachowana? A nadto, czy nadal wymagane jest uzyskanie zezwolenia sądu opiekuńczego na odrzucenie spadku w imieniu osoby małoletniej?

Od dnia 15 listopada 2023 r. odrzucenie spadku w imieniu osoby małoletniej w Polsce stało się prostsze. Wzorem art. 1643 ust. 3 BGB polski ustawodawca postanowił wyjść naprzeciw potrzebom rodziców, mających na celu odrzucenie spadku w imieniu osoby małoletniej. Wskutek nowelizacji art. 101 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego [k.r.i.o.] nie jest już wymagane uzyskanie zezwolenia sądu opiekuńczego na odrzucenie spadku w imieniu osoby małoletniej, pod warunkiem spełnienia ściśle określonych przesłanek.

zgoda

Zgodnie z art. 101 § 4  k.r.i.o. od dnia 15 listopada 2023 r. zezwolenie sądu opiekuńczego nie jest wymagane w sytuacji gdy:

  • małoletni stał się spadkobiercą wskutek uprzedniego odrzucenia spadku przez rodzica,
  • spadek odrzuca w imieniu małoletniego jeden rodzic za zgodą drugiego, albo rodzice, którym przysługuje władza rodzicielska wspólnie,
  • jak również wtedy, gdy spadek odrzucają inni zstępni rodziców tego dziecka (np. rodzeństwo dziecka).

W braku porozumienia rodziców, bądź w przypadku niespełnienia powyższych warunków konieczne będzie uzyskanie zezwolenia sądu, a następnie złożenie stosownego oświadczenia przed notariuszem lub sądem.

W przypadku spadków otwartych przed dniem 15 listopada 2023 r., co do których nie upłynął jeszcze termin do złożenia oświadczenia o odrzuceniu bądź przyjęciu spadku, zastosowanie znajdą przepisy w nowym brzmieniu.

W praktyce przepis budzi sporo wątpliwości, w szczególności wśród notariuszy. Nie wiadomo bowiem, jak definiować zgodę drugiego rodzica na odrzucenie spadku w imieniu osoby małoletniej – czy wystarczy jedynie oświadczenie złożone w akcie notarialnym, że zgoda taka została udzielona, czy też należy przedłożyć taką zgodę na piśmie.

Zgoda drugiego rodzica na odrzucenie spadku – jaka forma?

Art. 641 § 31 pkt 2 k.p.c. w zw. z art. 101 § 4 k.r.i.o. nie wskazuje w jakiej formie jeden z rodziców powinien wyrazić zgodę na odrzucenie spadku przez swoje dziecko, jeżeli nie składa oświadczenia wspólnie z drugim rodzicem.

Należy uznać, że zastosowanie znajdą w tej sytuacji przepisy ogólne i zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 63 § 2 k.c. taka zgoda powinna być wyrażona w formie właściwej dla przyjęcia lub odrzucenia spadku, a więc formie pisemnej z podpisem urzędowo poświadczonym.

Jeżeli bowiem do ważności czynności prawnej w postaci odrzucenia spadku wymagana jest forma szczególna, oświadczenie obejmujące zgodę osoby trzeciej – drugiego w rodziców – powinno być złożone w tej samej formie.

Sąd spadku lub notariusz dokonujący przyjęcia oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku składanego przez jednego z rodziców w imieniu swojego dziecka nie bada, czy w danym wypadku zgoda drugiego z rodziców mającego władzę rodzicielską na odrzucenie spadku rzeczywiście występowała i czy rodzic ten sprawował władzę rodzicielską nad dzieckiem.

Jej rzeczywiste istnienie i to czy została ona wyrażona w prawidłowej formie powinno być bowiem przedmiotem późniejszego postępowania o stwierdzenie nabycia spadku lub postępowania o sporządzenie aktu poświadczenia dziedziczenia, gdyż w tych postepowaniach będzie miało znaczenie rzeczywiste istnienie zgody drugiego z rodziców na odrzucenie spadku przez dziecko, a więc także skuteczność oświadczenia drugiego z rodziców.

Treść artykułu ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady prawnej.  Odpowiedzialność za prawidłowość, kompletność i aktualność publikowanych treści jest wyłączona.